Te 8. przedterminowe wybory parlamentarne w ciągu 5 lat są następstwem dymisji rządu Żelazkowa w grudniu 2025 roku oraz powszechnego buntu przeciwko korupcji i inflacji. Były prezydent Rumen Radew (faworyt z poparciem 21,1% dzięki nowej koalicji) zmierzy się z partią GERB Bojko Borysowa (18,5%) oraz liberałami z PP-DB (12%). Stawką jest wyjście z impasu politycznego trwającego od 2021 roku. Ale z jaką koalicją?

22 marca Ruch Wolności (Gibanje Svoboda, GS) dotychczasowego premiera Roberta Goloba nieznacznie wyprzedził Partię Demokratyczną (SDS) Janeza Janšy. Pięciu innym partiom również udało się przekroczyć próg 4%, niezbędny do uzyskania reprezentacji w parlamencie. GS zajęło 1. miejsce z wynikiem 28,6% głosów i 29 mandatami, wyprzedzając SDS, które uzyskało 27,95% głosów i 28 mandatów. Centrowa koalicja NSi/SLS/FOCUS zajmuje 3. miejsce z wynikiem 9,29% i 9 mandatami; za nią plasują się socjaldemokraci (centrolewica) oraz nowa partia Demokraci (prawicowo-centrowa), które uzyskały po 6,70% i 6 mandatów. Lewica (Levica) otrzymała 5,58% i 5 mandatów, a Resni.ca (skrajna prawica) 5,5% i 5 mandatów. Mniejszości etniczne obsadziły 2 mandaty. Pytanie, jaką większość uda się stworzyć i z kim.

Schuman Network, cyfrowa platforma skupiająca ośrodki badawcze i think tanki, służy promowaniu refleksji i debaty na skalę europejską poprzez udostępnianie różnorodnych i aktualnych opracowań. Sieć, licząca obecnie 22 partnerów, oferuje przestrzeń do rozpowszechniania i promowania publikacji poświęconych najważniejszym współczesnym wyzwaniom. W tym tygodniu opublikowano nowe opracowanie na temat Arktyki.

24 marca minister sił zbrojnych Catherine Vautrin zainaugurowała 3. edycję Paryskiego Forum Obronności i Strategii (PDSF) – międzynarodowego spotkania organizowanego przez Akademię Obronności Szkoły Wojskowej, które w tym roku poświęcone będzie Danii. Do 26 marca eksperci cywilni i wojskowi (zarówno francuscy, jak i międzynarodowi) będą dyskutować na temat "Suwerenności, partnerstw i sojuszy". Fundacja jest partnerem tego wydarzenia i 24 marca organizuje debatę na temat Zgromadzenia Parlamentarnego NATO oraz okrągły stół poświęcony wyzwaniom w Arktyce.

20 marca Komisja Europejska zatwierdziła 4. wniosek Malty o wypłatę środków w wysokości 51,5 mln euro w ramach europejskiego planu odbudowy NextGenerationEU. Malta złożyła ten wniosek 15 grudnia 2025 roku. Fundacja udostępnia interaktywną mapę, dzięki której można śledzić realizację planu odbudowy w każdym państwie członkowskim.

19 marca przywódcy Unii Europejskiej potwierdzili w obecności Wołodymyra Zełenskiego swoje poparcie dla Ukrainy i podjęli decyzję o wypłaceniu 1. transzy pożyczki na początku kwietnia, pomimo sprzeciwu Węgier. Jeśli chodzi o Bliski Wschód, potwierdzili, że odmawiają udziału w operacjach wojskowych prowadzonych przez Stany Zjednoczone i Izrael w Iranie. Głównym tematem rozmów był wzrost cen energii wynikający z konfliktu, a przywódcy zaapelowali o moratorium na ataki na obiekty energetyczne i wodne w Iranie. By stawić czoła wzrostowi cen, Komisja została poproszona o przedstawienie propozycji mających na celu obniżenie cen i reformę rynku uprawnień do emisji. Uruchomiono plan "Jedna Europa, jeden rynek", mający pobudzić europejską konkurencyjność oraz wzmocnić autonomię strategiczną i bezpieczeństwo gospodarcze.

18 marca Komisja Europejska przedstawiła wniosek dotyczący EU Inc. - nowego modelu prawnego mającego na celu ożywienie europejskiej gospodarki w obliczu konkurencji ze strony Stanów Zjednoczonych i Chin. Ten "28. system" proponuje jednolity i zharmonizowany zestaw przepisów, z którego przedsiębiorstwa będą mogły korzystać, aby prowadzić działalność w 27 państwach członkowskich bez dodatkowych formalności. Nowe ramy ułatwią zakładanie i rozwój przedsiębiorstw w Unii dzięki uproszczonym, przyspieszonym i internetowym procedurom.

19 marca Komisja Europejska przyjęła program prac na lata 2026–2027 w ramach programu Euratomu, przewidujący inwestycje w wysokości 330 mln euro na wsparcie rozwoju energii syntezy jądrowej i technologii jądrowych. Inicjatywa ta ma wzmocnić niezależność energetyczną, konkurencyjność i wiodącą pozycję technologiczną Unii Europejskiej, przyczyniając się jednocześnie do osiągnięcia celów neutralności klimatycznej do 2050 roku.

16 marca ministrowie ds. energii omówili ceny energii w Europie w kontekście przedstawionego rok temu planu działania na rzecz przystępnej cenowo energii oraz wzrostu cen spowodowanego konfliktem na Środkowym Wschodzie. Podkreślili potrzebę podjęcia ukierunkowanych działań krótkoterminowych służących wsparciu dotkniętych sektorów, przy jednoczesnym utrzymaniu długoterminowej ścieżki rozwoju energii odnawialnych. Ministrowie przeprowadzili debatę orientacyjną na temat pakietu dotyczącego europejskich sieci energetycznych w celu poprawienia połączeń energetycznych między krajami Unii, promowania elektryfikacji oraz przyspieszenia procedur wydawania zezwoleń na infrastrukturę energetyczną.

19 marca przywódcy Unii Europejskiej spotkali się na szczycie strefy euro. Omówili sytuację gospodarczą i finansową strefy, na którą ma wpływ konflikt na Środkowym Wschodzie. Przywódcy podkreślili wprawdzie odporność gospodarki, ale ostrzegli przed przyszłą niepewnością geopolityczną i wezwali Eurogrupę do ścisłego monitorowania wahań gospodarczych. W kwestii unii oszczędności i inwestycji z zadowoleniem przyjęli postępy w pracach nad zmianą ram prawnych dotyczących rynku sekurytyzacji. Z zadowoleniem przyjęli też postępy w zakresie międzynarodowej roli euro, zwłaszcza dzięki pracom Komisji Europejskiej. I wreszcie wyrazili zadowolenie z pomyślnego przyjęcia euro przez Bułgarię 1 stycznia 2026 roku, a także postępy w sprawie projektu cyfrowego euro.

17 marca ministrowie środowiska omówili zmianę rozporządzenia dotyczącego norm emisji CO2 dla samochodów osobowych i dostawczych. Wymienili również poglądy na temat działań w dziedzinie klimatu, służących przygotowaniu środków na okres po 2030 roku. Poruszyli w szczególności temat dyplomacji naukowej jako sposobu na wzmocnienie pozycji Unii w wielostronnych negocjacjach dotyczących środowiska. Na koniec zatwierdzili konkluzje w sprawie unijnej strategii na rzecz biogospodarki, uznając jej znaczny potencjał w zakresie wspierania przejścia na czyste gałęzie przemysłu.

16 marca ministrowie spraw zagranicznych omówili wojnę w Ukrainie oraz niestabilność w regionie Bliskiego Wschodu. Potwierdzili, że wsparcie dla Ukrainy pozostaje ich priorytetem, i przegłosowali szereg sankcji wobec osób odpowiedzialnych za masakrę w Buczy lub manipulowanie informacjami i ingerencje w sprawy Unii i jej partnerów. W sprawie sytuacji w Iranie ministrowie wyrazili zaniepokojenie eskalacją napięć w regionie i wezwali do powrotu do dyplomacji. Nałożyli środki ograniczające na kolejnych 16 osób odpowiedzialnych za łamanie praw człowieka. Jeśli chodzi o bezpieczeństwo szlaków morskich, odrzucili pomysł wysłania misji ochrony ruchu morskiego Aspides do cieśniny Ormuz. Na koniec wyrazili głębokie zaniepokojenie pogorszeniem się sytuacji w Libanie, w Strefie Gazy i na Zachodnim Brzegu.

19 marca przywódcy Niemiec, Francji, Włoch, Japonii, Holandii i Zjednoczonego Królestwa wydali wspólne oświadczenie w sprawie cieśniny Ormuz. Zdecydowanie potępiają niedawne ataki przeprowadzone przez siły irańskie, a także zamknięcie cieśniny Ormuz. Wzywają Iran do natychmiastowego zaprzestania gróźb, operacji minowania, ataków dronów i rakiet oraz wszelkich innych prób zablokowania cieśniny dla żeglugi handlowej.

21 marca ministrowie spraw zagranicznych Niemiec, Kanady, Stanów Zjednoczonych, Francji, Włoch, Japonii i Zjednoczonego Królestwa oraz Wysoka Przedstawicielka Unii Europejskiej wydali oświadczenie, w którym wyrazili poparcie dla swoich partnerów ze Środkowego Wschodu w obliczu ataków ze strony Islamskiej Republiki Iranu. Potępiają w nim ataki przeprowadzone przez irański reżim na ludność i infrastrukturę cywilną (w szczególności energetyczną) w Arabii Saudyjskiej, Bahrajnie, Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Iraku, Jordanii, Kuwejcie i Omanie oraz wzywają do ich natychmiastowego i bezwarunkowego zaprzestania.

19 marca członkowie Rady Prezesów Europejskiego Banku Centralnego postanowili pozostawić bez zmian trzy podstawowe stopy procentowe Banku, mając na celu ustabilizowanie inflacji na poziomie 2% w obliczu kryzysu na Bliskim Wschodzie. Stopy procentowe depozytów, podstawowych operacji refinansujących oraz kredytu banku centralnego na koniec dnia pozostaną odpowiednio na poziomie 2%, 2,15% i 2,40%. Prognozy inflacji wynoszą odpowiednio 2,6% w 2026, 2% w 2027 i 2,1% w 2028 roku.

19 marca Rada Europejska mianowała Borisa Vujčicia wiceprezesem Europejskiego Banku Centralnego (EBC) na 8-letnią, nieodnawialną kadencję. Od 1 czerwca zastąpi Luisa de Guindosa.

22 marca wyborcy z niemieckiego kraju związkowego Nadrenia-Palatynat wybrali nowy parlament regionu. Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna (CDU) zajęła 1. miejsce z wynikiem 31% głosów, wyprzedzając Socjaldemokratyczną Partię Niemiec (SPD), która uzyskała 25,9%. Za nimi uplasowali się Zieloni (7,9%) i Wolna Partia Demokratyczna (FDP) z wynikiem 2,1%. To niemal marginalne wyniki w porównaniu z Alternatywą dla Niemiec (AfD), która potwierdziła wzrost swojej popularności, zdobywając 19,5% głosów. CDU powinna zastąpić SPD na czele tego landu w kontekście silnej rywalizacji politycznej.

19 marca Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) ogłosiła, że Republika Cypryjska (dotychczas państwo współpracujące) staje się członkiem stowarzyszonym ESA po wejściu w życie umowy o stowarzyszeniu podpisanej 23 października 2025 roku. Ten nowy status, ważny przez 7 lat, umożliwia cypryjskim przedsiębiorstwom, instytutom badawczym i start-upom udział w wielu strategicznych programach ESA, zwłaszcza w zakresie obserwacji Ziemi, telekomunikacji czy wsparcia technologicznego. Dzięki tej umowie cypryjski rząd ma nadzieję pobudzić swój krajowy ekosystem kosmiczny, poszerzyć swoją specjalistyczną wiedzę oraz wspierać współpracę z państwami członkowskimi Agencji.

24 marca w Danii odbędą się przedterminowe wybory parlamentarne, które 26 lutego zapowiedziała premier Mette Frederiksen. Według najnowszych sondaży jej partia – socjaldemokraci – ma zająć 1. miejsce z wynikiem 21,9%. "Czerwona" koalicja wyprzedza koalicję "niebieską", uzyskując 48,4% głosów, podczas gdy ta ostatnia ma szansę na 45,4%.

18 marca prezydent Francji Emmanuel Macron ogłosił nazwę przyszłego francuskiego lotniskowca: "France Libre" ("Wolna Francja"). Miało to miejsce podczas wizyty w stoczni Naval Group, gdzie rozpoczęła się budowa tego okrętu. To nowy okręt flagowy, który ma zastąpić lotniskowiec "Charles-de-Gaulle", ma wejść do służby około 2038 roku. Będzie miał 310 metrów długości i wyporność 80 000 ton, czyli prawie dwukrotnie więcej niż "Charles-de-Gaulle". Ten wielki projekt zapewni ciągłość działania francuskiej grupy powietrzno-morskiej i zagwarantuje Francji zdolność do działania i rozmieszczania sił na wszystkich morzach i oceanach.

18 marca Wysoka Przedstawicielka Unii Kaja Kallas oraz minister spraw zagranicznych Islandii Katrín Gunnarsdóttir podpisały partnerstwo w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony. Stanowi ono ramy współpracy mające na celu pogłębienie wymiany poglądów w kwestiach regionalnego bezpieczeństwa oraz wzmocnienie współpracy w takich obszarach, jak wsparcie dla Ukrainy, kwestie arktyczne i bezpieczeństwo morskie.

17 marca, podczas 26. posiedzenia konferencji akcesyjnej z Czarnogórą tymczasowo zamknięto negocjacje akcesyjne w sprawie 21. rozdziału dotyczącego sieci transeuropejskich. Oznacza to, że liczba rozdziałów tymczasowo zamkniętych przez Czarnogórę wzrosła do 14 (po zamknięciu w styczniu 32. rozdziału dotyczącego kontroli finansowej). Umacnia to pozycję tego kraju jako lidera procesu rozszerzenia.

17 marca Finlandia, Holandia i Zjednoczone Królestwo opublikowały wspólne oświadczenie w sprawie finansowania i zamówień publicznych w dziedzinie obronności. Przewidują utworzenie nowego organu finansującego inicjatywy w zakresie obronności: wielostronnego mechanizmu obronnego, który ma uzupełniać dotychczasowe działania Europy i NATO. Mechanizm, otwarty dla krajów o solidnej zdolności kredytowej (zarówno w Unii, jak i poza nią) służy ożywieniu sektorów obronnych i przyspieszeniu działań związanych z uzbrojeniem, w szczególności poprzez uproszczenie wspólnych zakupów. Jego uruchomienie planowane jest na 2027 rok.

17 marca, podczas wizyty w Zjednoczonym Królestwie, prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski i brytyjski premier Keir Starmer przyjęli wspólną deklarację mającą na celu wzmocnienie współpracy w zakresie bezpieczeństwa i przemysłu obronnego. Partnerstwo tworzy ramy rozwoju wspólnego ekosystemu przemysłowego i technologicznego w dziedzinie innowacji i produkcji sprzętu. Następnego dnia agencje kosmiczne obu krajów podpisały umowę o współpracy w zakresie cywilnych programów kosmicznych, służącą rozwojowi wspólnych projektów, wspieraniu innowacji i wzmocnieniu potencjału technologicznego w sektorze kosmicznym.

20 marca, na konferencji Rady Europy w Kiszyniowie, omówiono innowacyjne sposoby zwalczania dezinformacji, manipulacji informacjami, ingerencji zagranicznych oraz mowy nienawiści, które podważają zaufanie obywateli i naruszają integralność procesów demokratycznych w Europie. Sekretarz generalny Alain Berset ogłosił, że Rada Europy pracuje nad opracowaniem nowego instrumentu prawnego mającego na celu walkę z manipulacją informacjami i ingerencjami z zagranicy, w tym dezinformacją, ingerencjami w wybory i innymi powiązanymi zagrożeniami hybrydowymi.

19 marca Rada Międzynarodowej Organizacji Morskiej, obradująca na nadzwyczajnym posiedzeniu w Londynie w celu omówienia skutków kryzysu na Środkowym Wschodzie, stanowczo potępiła ataki na statki handlowe w cieśninie Ormuz. Jej członkowie wezwali do ustanowienia tymczasowych i pilnych ram bezpieczeństwa morskiego, by ułatwić ewakuację statków handlowych, które obecnie utknęły w regionie Zatoki Perskiej.

19 marca opublikowano raport Światowej Organizacji Handlu "Perspektywy światowego handlu". Według tego opracowania w 2026 roku światowy handel powinien spowolnić, po tym jak w 2025 odnotował wzrost silniejszy niż przewidywano, głównie dzięki intensyfikacji handlu produktami niezbędnymi do sztucznej inteligencji. Tempo wzrostu spadnie z 4,6% w 2025 do 1,9% w 2026 roku. Ekonomistki i ekonomiści z WTO ostrzegają, że trwający konflikt na Środkowym Wschodzie może jeszcze bardziej spowolnić rozwój handlu, jeśli ceny energii pozostaną wysokie, i wskazują, że zaopatrzenie w żywność oraz handel usługami znajdują się pod presją z powodu zakłóceń w podróży i transporcie. Perspektywy mogą się jednak poprawić, jeżeli konflikt szybko się zakończy, a boom wydatków związanych ze sztuczną inteligencją będzie trwał.

W dniach 16 i 19 marca OECD opublikowało dwa opracowania ekonomiczne dotyczące sytuacji Rumunii i Austrii. W odniesieniu do Rumunii podkreślono, że pomimo zbieżności dochodów z poziomem krajów OECD oraz wsparcia ze środków europejskich, konsolidacja budżetowa i poprawa konkurencyjności pozostają niezbędne dla zrównoważonego i trwałego wzrostu gospodarczego. W przypadku Austrii OECD przypomniało, że zmniejszenie deficytu budżetowego, dostosowanie się do starzenia się społeczeństwa oraz większa dynamizacja przedsiębiorstw pozostają kluczowe dla wzmocnienia wzrostu gospodarczego i finansów publicznych. W obu raportach podkreślono konieczność reform strukturalnych w celu wsparcia długoterminowej odporności gospodarczej w różnych kontekstach krajowych, ale przy wspólnych wyzwaniach.

Europejski Trybunał Obrachunkowy przedstawił dwie opinie dotyczące budżetu Unii Europejskiej na lata 2028–2034, a także sprawozdanie z oceny wyników Funduszu Innowacyjnego. 12 marca Trybunał zwrócił uwagę na szereg problemów wspólnych dla programów Erasmus+ i AgoraEU, zwłaszcza w zakresie zarządzania i rozliczalności. 19 marca Trybunał stwierdził, że wdrażanie Funduszu Innowacyjnego w zakresie konkurencyjności i przeciwdziałania zmianom klimatycznym przebiega nadal zbyt wolno i jest niewystarczające, aby wesprzeć europejską konkurencyjność w sektorze czystych technologii. Trybunał wskazał, że niepewność co do wielkości dostępnych środków finansowych ogranicza jego wpływ, osłabiony dodatkowo przez brak spójnej strategii alokacji zasobów.

19 marca Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) udało się uchwalić budżet na 2026 rok, co kończy pięcioletni impas trwający od czasu zatwierdzenia ostatniego budżetu w 2021. Podjęta w drodze konsensusu decyzja świadczy o wspólnej woli zachowania OBWE jako platformy dialogu, pomimo sytuacji międzynarodowej naznaczonej silnymi napięciami. W ramach swojej prezydencji szwajcarski przewodniczący Ignazio Cassis zamierza wzmocnić współpracę i zdolność działania tej organizacji, opierając się na swoich priorytetach w zakresie bezpieczeństwa, wielostronnego dialogu i poszanowania podstawowych zasad.

Do 23 sierpnia Fundacja "la Caixa" w Barcelonie organizuje, we współpracy z Centrum Pompidou, wystawę poświęconą francuskiemu malarzowi Henri Matisse'owi. Ekspozycja tworzy okazję do dialogu między około trzydziestoma obrazami tego artysty a dziełami najważniejszych twórców XX i XXI wieku.

Do 19 lipca Muzeum Orsay w Paryżu prezentuje wystawę "Renoir i miłość. Radosna nowoczesność (1865–1885)", która stanowi fascynującą podróż do świata malarza Auguste'a Renoira. Ekspozycja, przygotowana we współpracy z National Gallery w Londynie i Museum of Fine Arts w Bostonie, podkreśla subtelność i czułość portretów oraz scen z życia codziennego autorstwa Renoira. Ta retrospektywa łączy w sobie rygor i wrażliwość, zapraszając zwiedzających do przeżycia wyjątkowego doświadczenia sensorycznego i estetycznego.

Do 23 sierpnia Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Luksemburgu prezentuje wystawę "Mudamland", która zanurza widza w świecie brytyjsko-japońskiego artysty Simona Fujiwary. Ekspozycja, pomyślana jako retrospektywa, konfrontuje widza ze współczesnym światem w całej jego urodzie, złożoności i absurdalności w otoczeniu inspirowanym parkami rozrywki. Wystawa, obejmująca prawie dwadzieścia lat twórczości, pokazuje rozmach praktyki łączącej malarstwo, kino i narrację. Poprzez instalacje łączące humor, osobiste opowieści i odniesienia kulturowe artysta bada mechanizmy naszego współczesnego społeczeństwa.

Do 19 lipca w Palazzo dei Diamanti w Ferrarze można oglądać wystawę "Andy Warhol. Ladies and Gentlemen". Zaprezentowano wyjątkowy wybór ponad 150 portretów ojca pop-artu. Muzeum odtwarza i wzbogaca pierwszą edycję ekspozycji z lat 1975–1976, kiedy seria ta przyczyniła się do zredefiniowania sztuki portretu w epoce współczesnej.

Do 13 września Centrum Sztuki w Zamku Ujazdowskim w Warszawie prezentuje wystawę "Ten kot został narysowany w czasie wojny". Prezentowane prace poruszają temat twórczości artystycznej w obliczu wojny, powracając do kwestii związanych z doświadczeniem wojen w Europie, w szczególności tej prowadzonej przeciwko Ukrainie. Ekspozycja, skupiająca europejskich artystów, w tym wielu Ukraińców, stawia pytania o przemiany w sztuce spowodowane wojną, jej skuteczność oraz miejsce na krytyczną refleksję.

20 marca Międzynarodowa Organizacja Frankofonii (OIF) obchodziła Międzynarodowy Dzień Frankofonii poświęcony promocji języka francuskiego i bogactwu kulturowemu francuskojęzycznego świata. Ponadto sekretarz generalna OIF Louise Mushikiwabo zaprezentowała nowe wydanie czteroletniego raportu "Język francuski w świecie 2026", który przedstawia aktualny przegląd ekspansji i wpływu języka francuskiego w skali globalnej.

Do 5 lipca Muzeum Städel we Frankfurcie nad Menem prezentuje wystawę "Wybrzeże Moneta. Odkrycie Étretat". Ekspozycja ukazuje fascynację, jaką francuska wioska rybacka Étretat wywoływała u XIX-wiecznych artystów, a zwłaszcza u Claude'a Moneta, oraz analizuje jej wpływ na rozwój impresjonizmu. Na ekspozycji zaprezentowano około 170 wyjątkowych obrazów, rysunków, fotografii i dokumentów historycznych, wypożyczonych z czołowych międzynarodowych muzeów, a także z kilku prywatnych kolekcji.

W dniach 26–29 marca w kompleksie Tour & Taxis odbędzie się 55. edycja Targów Książki w Brukseli pod hasłem "Rzucić wyzwanie przyszłości". Ponad 350 wydarzeń, 300 wystawców oraz 1200 autorów i autorek zaprasza zwiedzających do odkrywania i ponownego odkrywania literatury we wszystkich jej formach, ze szczególnym uwzględnieniem nowych sposobów czytania. Strefa "Place à l'Europe" oferuje szereg spotkań literackich i debat dotyczących najważniejszych europejskich wyzwań z udziałem 55 prelegentów i prelegentek z wielu europejskich krajów.