W artykule opublikowanym na swojej stronie internetowej prezes Fundacji Jean-Dominique Giuliani analizuje stawkę nowego kryzysu gazowego między Rosją i Ukrainą.

6 stycznia czeski premier Mirek Topolanek, którego kraj przewodniczy Unii Europejskiej od 1 stycznia przez okres 6 miesięcy, zaprezentował priorytety na czas mandatu, na którym odcisnął się kryzys na Bliskim Wschodzie i konflikt gazowy między Rosją i Ukrainą. Co do kryzysu na Bliskim Wschodzie, Topolanek potwierdził, że Praga pracuje aktualnie nad scenariuszem negocjacji związanym z otwarciem przejść w Gazie. W zakresie kryzysu gazowego, zrobił wysiłek, żeby oddramatyzować sytuację, pomimo spadku dostaw odnotowanego w wielu europejskich krajach. Powtarzał jednocześnie, że Praga nie odegra roli arbitra między Moskwą i Kijowem. Jeśli chodzi o kryzys gospodarczy, który pozostanie jednym z wielkich wyzwań kolejnych sześciu miesięcy, potwierdził, że Praga ma nadzieję ograniczyć wpływ kryzysu finansowego i uniemożliwić nadmierne regulacje.

Parlament Europejski i Fundacja Międzynarodowej Nagrody im. Karola Wielkiego z Akwizgranu zaprasza młodych ludzi z 27 państw członkowskich UE w wieku 16-30 lat do udziału w konkursie o Europejską Nagrodę dla Młodzieży im. Karola Wielkiego. Służy ona rozbudzeniu świadomości europejskiej u młodych, a jej cele są następujące: promowanie zrozumienia europejskiego i międzynarodowego, promowanie rozwoju tożsamości i integracji europejskiej i danie praktycznego przykładu Europejczyków żyjących razem we wspólnocie. Nagrodzone zostaną trzy najlepsze projekty. Termin nadsyłania zgłoszeń upływa 16 stycznia.

8 stycznia 27 ministrów spraw zagranicznych zebrało się w sposób nieformalny, żeby przeanalizować sytuację energetyczną. Przyjęli deklarację dotyczącą konfliktu między Ukrainą i Rosją, w której wezwano dwa kraje do wywiązania się z ich obowiązków jako kraju dostawcy i kraju tranzytu oraz wznowienia normalnych dostaw na europejski rynek. Deklaracja przypomina również, że bezpieczeństwo zaopatrzenia w energię jest priorytetem UE. W kwestiach instytucjonalnych i ratyfikacji Traktatu lizbońskiego czeska prezydencja zobowiązuje się do określenia prawnych gwarancji dla Irlandii w perspektywie spotkania Rady Europejskiej w czerwcu 2009 roku. Wreszcie, ministrowie zidentyfikowali trzy zasadnicze dla rozwoju relacji z nową amerykańską administracją obszary: współpraca gospodarcza i finansowa, sprawy klimatu i energii oraz współpraca w zarządzaniu kluczowymi dla polityki zagranicznej zagadnieniami.

Według ostatnich szacunków opublikowanych przez Komisję Europejską 8 stycznia, wskaźnik zaufania gospodarczego i indeks klimatu biznesowego w Unii Europejskiej i strefie euro zaliczyły w grudniu 2008 roku znaczący spadek, osiągając najniższy poziom od czasu ich powstania w 1985 roku. Wskaźnik zaufania gospodarczego, który podsumowuje zaufanie szefów przedsiębiorstw i konsumentów, spadł w Unii Europejskiej o 7 punktów i o 7,8 punktu w strefie euro, osiągając odpowiednio poziom 63,5 i 67,1 (przy średniej w długim okresie 100). Indeks klimatu biznesowego spadł z -2,7 w listopadzie do -3,17.

W odpowiedzi na wniosek Komisji Przemysłu, Badań i Energii Parlamentu Europejskiego w opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (EKES) wezwano do zredukowania europejskiego zapotrzebowania na ropę o 50% do 2050 roku. Zdaniem sprawozdawcy Dereka Osborna, prezesa organizacji pozarządowej Stakeholder Forum for our Common Future (Forum Zainteresowanych Stron dla Naszej Wspólnej Przyszłości), jedynym rozwiązaniem w obliczu zmian klimatycznych jest doprowadzenie do ewolucji źródeł europejskiej energii - przejście od kopalnianych źródeł do energii zrównoważonej i poprawa skuteczności energetycznej. W opinii EKES proponuje się zredukowanie europejskiego zapotrzebowania w takich sektorach jak transport, budownictwo i produkcja elektryczności. Podkreślono potrzebę istnienia instrumentów podatkowych i uregulowań, programów publicznych i prywatnych inwestycji oraz przywództwa przemysłu i społeczeństwa obywatelskiego dla zachęcenia do przeprowadzenia tych zmian. Opinia zostanie przyjęta 14 stycznia, następnie zostanie przeanalizowana przez Parlament Europejski.

W przemówieniu 9 stycznia prezes Europejskiego Banku Centralnego Jean-Claude Trichet wezwał do "zmiany paradygmatu światowego systemu finansowego". Podkreślił, że "główną przyczyną kryzysu było zgeneralizowane niedoszacowanie ryzyka, szczególnie w najbardziej zaawansowanych gospodarkach" i skrytykował rozprzestrzenioną wizję samoregulacji rynków. Zasugerował 3 ścieżki reform: zakwestionowanie priorytetu danego perspektywie krótkoterminowej przez reformę systemu wynagrodzeń szefów przedsiębiorstw, zreformowanie przepisów księgowych dotyczących "właściwej wartości", źródeł cykliczności, i poprawienie przejrzystości całego systemu finansowego. Konkludując, zaproponował "taki nowy paradygmat wokół trzech pojęć trwałości w średnim i długim okresie, wytrzymałości i podejścia systemowego".

Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) podpisał 3 nowe pożyczki dla brytyjskich małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Pożyczki w wysokości 650 mln zostaną rozdystrybuowane przez Royal Bank of Scotland, Barclays Bank i Bank of Scotland tym MŚP, których projekty odpowiadają europejskim celom. 4,5 mln brytyjskich MŚP reprezentuje połowę miejsc pracy w Zjednoczonym Królestwie.

Po tym jak niemiecki rząd odblokował na jesieni 31 mld euro, przygotowuje się teraz do ogłoszenia drugiego pakietu środków służących ożywieniu koniunktury w 2009 i 2010 roku. Budżet wyniesie ok. 50 mln euro i obejmie nowe inwestycje w infrastrukturę i edukację. Partie koalicji (CDU/CSU, SPD) porozumiały się 5 stycznia co do głównych osi i wielkości kwoty. Rzecznik rządu Ulrich Wilhelm powiedział, że nowe instrumenty są opracowywane w ramach różnych grup pracy obejmujących przedstawicieli państwa federalnego, landów, przedsiębiorstw i partnerów społecznych. Ostateczna decyzja w ich sprawie zapadnie 12 stycznia, podczas posiedzenia partii koalicyjnych. Zostaną oficjalnie ogłoszone przez kanclerz Angelę Merkel w rządowej deklaracji w Bundestagu. Berlin ma dwa cele: wspierać przedsiębiorstwa i zachować lub stworzyć jak najwięcej miejsc pracy.

8 stycznia belgijska Izba Deputowanych przyjęła budżet na 2009 rok. Dyskusje nad budżetem zostały przerwane 8 grudnia w następstwie upadku rządu Yves Leterme. Zakomunikowano również ostateczne liczby z roku 2008 - deficyt 0,9% PKB, czyli dziura od 3 do 3,5 mld euro. Deficyt ten, większy niż przewidziano, wynika głównie z silnego spadku wpływów z VAT, spadku zaliczek ze strony przedsiębiorstw i gorszych wyników regionów, wspólnot i gmin. To tłumaczy, dlaczego liczby i dane makroekonomiczne, na których opiera się budżet w 2009 roku, zupełnie się zmieniły. Rząd obiecał przystąpić pod koniec lutego do kontroli budżetowej, żeby uwzględnić nowe dane.

Według raportu Narodowego Banku Danii na temat stabilności finansowej kraju w drugim półroczu 2008 roku, w 2009 roku spodziewać się trzeba plajt banków, a wzrostu bezrobocia w trakcie dwóch kolejnych lat (200 000 bezrobotnych, wobec 50 000 pod koniec 2008 roku). Poza tym, kraj powinien mieć do czynienia z największym spadkiem produktywności od 25 lat z powodu niechęci banków do pożyczania pieniędzy i międzynarodowej recesji. Przewodniczący rady prezesów Narodowego Banku zaleca rządowi wprowadzenie "przejściowego ułatwienia" dla uzupełnienia kapitałów zabranych na prywatnym rynku, żeby "banki w dobrej kondycji mogły mieć dostęp do tymczasowego finansowania w warunkach najbardziej przypominających jak to możliwe te na rynku".

Z liczb ogłoszonych przez hiszpańskie Ministerstwo Pracy 8 stycznia wynika, że w Hiszpanii bardzo wzrosła w grudniu ilość bezrobotnych, przekraczając po raz pierwszy od 12 lat granicę 3 mln. Liczba bezrobotnych wzrosła w grudniu o 139 694 osób, co było wzrostem o 4,6% w porównaniu do listopada. W skali roku bezrobocie zwiększyło się o 999 416 osób, czyli o +46,9% w porównaniu do 2007 roku. Z publikowanych kwartalnie liczb Instytutu Statystycznego (Ine) wynika, że stopa bezrobocia osiągnęła w Hiszpanii w trzecim kwartale 11,33%, czyli była najwyższa od 2004 roku, po 10,44% w drugim kwartale. Powinna nadal rosnąc. Od początku tego roku Hiszpania stawia czoła bardzo ostremu spowolnieniu swojej gospodarki i znajduje się na krawędzi recesji.

Fiński rząd zapowiedział 9 stycznia, że wyśle do Afganistanu dodatkowych 100 wojskowych, zwiększając ogólną liczbę żołnierzy w tym kraju, żeby pomóc w prawidłowym przeprowadzeniu przewidzianych w tym roku wyborów. "Finlandia przygotowuje się do czasowego umocnienia swojej obecności w zarządzaniu sytuacją kryzysową w północnym Afganistanie o ok. 100 osób, w powiązaniu z przygotowaniami wyborczymi" - stwierdził rząd w komunikacie. NATO zwróciło się do krajów, które biorą udział w Międzynarodowych Siłach Wsparcia Bezpieczeństwa (ISAF) w Afganistanie, o zwiększenie liczby żołnierzy rozlokowanych w tym kraju w kontekście wyborów prezydenckich i regionalnych. Misja fińskich posiłków, którą przedłożono do akceptacji parlamentowi, ma trwać od trzech do pięciu miesięcy.

8 i 9 stycznia odbyła się konferencja naukowa "Nowy świat, nowy kapitalizm", której współprzewodniczyli francuski prezydent Nicolas Sarkozy i Tony Blair, reprezentant Kwartetu i były brytyjski premier. Obecna była niemiecka kanclerz Angela Merkel. Podczas swojego wystąpienia francuski prezydent ogłosił "powrót państwa". Jego zdaniem, "dominującym faktem wynikającym z tego tego kryzysu jest powrót państwa". Broni on również "państwa przedsiębiorczego", które działałoby w szczególności poprzez suwerenne fundusze. Kanclerz Angela Merkel przedstawiła swoją diagnozę kryzysu i swoje refleksje na temat przyszłości kapitalizmu. Chce lepszego uregulowania rynków finansowych i stworzenia Rady Gospodarczej przy ONZ. Konferencja odbyła się przed drugim szczytem, który zgromadzi na początku kwietnia w Londynie 20 głównych potęg świata.

Miesiąc po wybuchu manifestacji, które miały miejsce po śmierci 15-latka zabitego przez policję w Atenach, grecki premier Costas Caramanlis zrekonstruował 7 stycznia swój rząd. Były sekretarz stanu Yiannis Papathanassiou został ministrem finansów, były minister transportu Costis Hatzidakis ministrem rozwoju (podlega mu handel, rynek wewnętrzny i energia), były minister edukacji Evripides Stylianidis został ministrem transportu, a jego samego zastąpił sekretarz stanu ds. turystyki Aris Spiliotopoulos. 4 ministrów opuściło rząd i pojawiły się 4 nowe osoby: Antonis Samaras w resorcie kultury, Nikolaos Dendias w Ministerstwie Sprawiedliwości, Costas Markopoulos objął turystykę, a Christos Markoyiannakis został wiceministrem ds. porządku publicznego w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Wreszcie, stworzono sekretariat stanu ds. mediów, który powierzono Constantinowi Gioulekasowi.

9 stycznia włoski minister spraw wewnętrznych Roberto Maroni zapowiedział, że pod koniec maja na Lampedusie, małej wyspie na południe od Sycylii, odbędzie się zebranie z udziałem jego odpowiedników z G8 na temat nielegalnej imigracji. To właśnie tam dociera większość imigrantów pochodzących z Afryki Północnej. Włochy, które od 1 stycznia przejęły rotacyjne przewodnictwo w grupie G8, "chcą, aby inni ministrowie zrozumieli, co to znaczy współżyć z fenomenem nielegalnej imigracji" - powiedział przebywający na Lampedusie Roberto Maroni. G8, klub ośmiu najbardziej rozwiniętych na świecie krajów, obejmuje Niemcy, USA, Francję, Wielką Brytanię, Włochy, Japonię i Rosję.

Wraz ze spadkiem produktu krajowego brutto (PKB) o 0,8% Portugalia powinna w 2009 roku wejść w fazę recesji, wynika z prognoz Banku Portugalii opublikowanych 6 stycznia, które przewidują umiarkowane ożywienie gospodarcze od 2010 roku. Spadek tempa wzrostu w 2008 roku jest "skutkiem pogorszenia się środowiska zewnętrznego, które bezpośrednio wpłynie na wzrost eksportu i odłożenie wydatków na konsumpcję i inwestycje" - napisał bank w swoim biuletynie. Portugalski premier José Socrates przyznał po raz pierwszy, że w 2009 roku możemy mieć do czynienia z recesją. "Wszystko zmierza w stronę najbardziej prawdopodobnego scenariusza recesji" - powiedział.

8 stycznia czeski minister finansów Miroslav Kalousek wskazał, że jego kraj mógłby przyjąć euro "najwcześniej" 1 stycznia 2013 roku. Przypomniał, że definitywna data zostanie ogłoszona 1 listopada. Nie jest on "zaniepokojony zdolnością [swojego kraju] do przestrzegania kryteriów". Odnotował np. że czeski deficyt publiczny w 2008 roku wyniósł 1,2% produktu krajowego brutto, czyli dużo mniej niż limit 3% wymagany przez Unię Europejską. Czeski przemysł wzywa rząd od wielu miesięcy do przyspieszenia wejścia do strefy euro. Eksport lokalnego przemysłu motoryzacyjnego, jednego z filarów narodowej gospodarki, ucierpiał w ostatnich miesiącach z powodu siły czeskiej waluty, zanim kryzys finansowy nie spowodował spadku czeskiej korony.

Brytyjski premier Gordon Brown potwierdził 5 stycznia, że w 2009 roku wdrażany będzie w całym Zjednoczonym Królestwie nowy program inwestycyjny w wysokości 40 mld funtów. Fundusze te posłużą jednocześnie do działań krótkofalowych, żeby pomóc osobom indywidualnym i przedsiębiorstwom w sprostaniu aktualnym trudnościom gospodarczym, i do długoterminowych reform służących zwiększeniu kompetencji i zatrudnienia. Premier pokreślił, że obszary edukacji, transportu i mieszkalnictwa będą głównymi beneficjentami tych inwestycji. Poza tym wspomniał o znaczeniu przygotowania gospodarki do okazji, jakie pojawią się na skutek zmian w dziedzinie technologii ochrony środowiska i cyfrowej.

8 stycznia w Bratysławie odbyła się oficjalna ceremonia wejścia Słowacji do strefy euro zatytułowana "Do widzenia korono, witaj euro". W boku słowackich władz w uroczystości uczestniczyli przewodniczący Komisji Europejskiej José Manuel Barroso, unijny komisarz do spraw gospodarczych i walutowych Joaquin Almunia, prezes Europejskiego Banku Centralnego Jean Claude Trichet i przewodniczący Eurogrupy i luksemburski premier Jean-Claude Juncker.

W wywiadzie dla słoweńskiego dziennika "Mag" z 7 stycznia słoweński minister spraw zagranicznych Samuel Zbogar wspomniał o możliwości przeprowadzenia referendum w sprawie członkostwa Chorwacji w Unii Europejskiej, jeśli spory graniczne między dwoma krajami nie zostaną rozwiązane. Ocenia on, że referendum nie jest "groźbą, ale faktem, jeśli kwestia granic nie zostanie rozwiązana". Chorwacki premier Ivo Sanader uważa, że zorganizowanie referendum nie jest decyzją "politycznie inteligentną". W wypadku, gdyby to miało miejsce, przekonany jest o poparciu Słoweńców dla członkostwa jego kraju.

7 stycznia albański premier Sali Berisha ogłosił, że jego kraj ma zamiar w nadchodzących miesiącach złożyć kandydaturę do członkostwa. Zanim uzyska status kandydata, Albania musi odpowiedzieć na długi kwestionariusz Unii Europejskiej (w przypadku Macedonii 15 000 stron!), co zajmuje w najlepszym wypadku co najmniej rok (Chorwacja). Macedonii zajęło to 21 miesięcy i Albanii zajmie bez wątpienia tyle samo czasu, a nawet więcej.

Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) zapowiedział 31 grudnia, że misja MFW i białoruskie władze doszły do porozumienia co do pożyczki MFW dla Białorusi w wysokości 2,5 mld dolarów, w tym 800 mln dolarów, które Białoruś będzie mogła natychmiast wykorzystać. Po roku szybkiego wzrostu Białoruś doznała silnego spowolnienia, dotknięta kryzysem gospodarczym. Pożyczka stanowiąca 420% białoruskiej kwoty w MWF jest częścią porozumienia o promesie kredytowej między MWF i Białorusią, ale musi jeszcze zostać zatwierdzona przez zarząd. Uwarunkowana jest realizacją programu reform obejmującego środki zapewniające stabilność waluty, dyscyplinę podatkową i wynagrodzeń w sektorze publicznym. Towarzyszy mu umocnienie systemu opieki społecznej.

Według sondażu, który ukazał się 10 stycznia, Szwajcarzy raczej sprzyjają przedłużeniu i rozszerzeniu na Rumunów i Bułgarów porozumień o swobodnym przepływie z Unią Europejską. Będą one przedmiotem referendum 8 lutego. Według niezależnego instytutu gfs.bern, 49% mieszkańców jest za przedłużeniem obowiązujących od 2002 roku porozumień z UE i za objęciem nimi Rumunii i Bułgarii. Sprzeciwia się temu 40%, podczas gdy 11% jest niezdecydowanych. Romańska cześć Szwajcarii jest w większości za (61%), podczas gdy Szwajcaria włoska w 66% jest przeciw, wyjaśnia dziennik "Le Temps". W części niemieckojęzycznej "tak" (47%) wygrywa z "nie" (44%). Referendum ma kolosalne znaczenie dla relacji między niezależną Szwajcarią i Unią Europejską. Bruksela zagroziła, że w przypadku gdy "nie" wygra, zakwestionuje większą ilość porozumień o współpracy z Federacją. Na wieść o tym władze w Bernie przeszedł dreszcz.

8 stycznia Turcja mianowała nowego negocjatora dla prowadzenia rokowań akcesyjnych z Unią Europejską. Rola ta, którą do tej pory sprawował minister spraw zagranicznych Ali Babacan, powierzona zostanie od tej pory wiceprezesowi aktualnie rządzącej Partii Sprawiedliwość i Rozwój (AKP) Egemenowi Bagisowi. Chociaż negocjacje akcesyjne rozpoczęły się w październiku 2005 roku, Turcja na razie otworzyła tylko 10 rozdziałów z 35 niezbędnych dla członkostwa w Unii. Jeden zamknięto.

Kierujący spółkami Naftogaz i Gazprom spotkali się 8 stycznia, żeby negocjować wznowienie tranzytu gazu do Unii Europejskiej, przy jednoczesnym wzajemnym zrzucaniu odpowiedzialności za przerwę w dostawach. Impas w sprawie wznowienia tranzytu utrzymuje się z powodu odręcznie dopisanej klauzuli, którą dodać miała ukraińska strona do protokołu o tranzycie i którego podpisania Rosja w związku z tym odmówiła. Opóźniła tym samym jeszcze bardziej wznowienie dostaw do Europy, nie licząc się z tym, że wyrządza Unii Europejskiej poważną szkodę. Daleko jest do uregulowania sporu między Rosją i Ukrainą co do długu i ceny dostaw gazu. Bowiem dwie strony okopują się na swoich pozycjach: Ukraina ocenia, że spłaciła wszystkie swoje długi 1 stycznia 2009 roku, podczas gdy Rosja domaga się nadal 614 mln dolarów. Wreszcie, na horyzoncie nie widać żadnego porozumienia co do ceny dostaw gazu dla Ukrainy w 2009 roku. Na razie zostały całkowicie wstrzymane.

W 2009 roku obchodzić będziemy 60-lecie istnienia Rady Europy. Z tej okazji w ciągu roku odbędzie się szereg wydarzeń przypominających o znaczeniu praw człowieka i podstawowych wolności, o których przestrzeganie walczy Rada Europy.

Po blisko dwóch tygodniach od rozpoczęcia izraelskiej ofensywy przeciwko radykalnemu palestyńskiemu ruchowi Hamas, na skutek której zginęło 770 osób, wspólnota międzynarodowa wezwała 8 stycznia do natychmiastowego zawieszenia broni w strefie Gazy. Rada Bezpieczeństwa ONZ wystosowała ten apel w swojej rezolucji nr 1860, przyjętej 14 głosami na 15 (USA się wstrzymały). W dokumencie Rada "wzywa do natychmiastowego zawieszenia broni, trwałego i w pełni przestrzeganego, prowadzącego do całkowitego wycofania izraelskich sił z Gazy". Potępiła ona wszelką przemoc i akty wrogości przeciwko cywilom i wszelkie akty terrorystyczne, bez dokładnego wskazywania, że chodzi o wystrzeliwanie rakiet przez Hamas.

Według danych opublikowanych przez Eurostat 6 stycznia stopa inflacji w skali roku w strefie euro wyniosła w grudniu 2008 roku 1,6%, wobec 2,1% w listopadzie 2008 roku. Informacja podsyca analizy sugerujące, że stopy procentowe zostaną dodatkowo obniżone podczas kolejnego posiedzenia EBC 15 stycznia.

CEPS publikuje dzieło pod redakcją Pami Aalto, Helge Blakkisrud i Hanny Smith zatytułowane "The New Northern Dimension of the European Neighbourhood" ("Wymiar Północny europejskiego sąsiedztwa"). Autorzy studiują inicjatywy współpracy regionalnej w Europie Północnej, szczególnie w ramach "wymiaru północnego" ("Northern Dimension").

Profesor Uniwersytetu Paris Panthéon-Assas Jean-Paul Betbèze, członek Rady Analiz Gospodarczych przy premierze i Rady Naukowej Fundacji Roberta Schumana, opublikował w wydawnictwie Presses universitaires de France dzieło zatytułowane "Crise, une chance pour la France".

9 stycznia Komisja Europejska przyjęła program MEDIA MUNDUS – szeroki program współpracy międzynarodowej adresowany do branży audiowizualnej w latach 2011-2013, mający na celu wzmocnienie kulturalnych i handlowych stosunków między kinematografią europejską a filmowcami z krajów trzecich, żeby zwiększyć różnorodność filmów. UE przeznaczy na program 15 mln euro. MEDIA MUNDUS jest rozszerzeniem działania przygotowawczego MEDIA International, w ramach którego UE przeznaczyła 2 mln euro na 18 projektów z udziałem partnerów międzynarodowych.